नर्मदा परिक्रमा

मांडवगडचा उतार चांगलाच तीव्र होता . रस्ता बऱ्यापैकी ओसाड होता . वाटेमध्ये झाडे किंवा सावली असे काही नव्हते . आजूबाजूला तसे बरे जंगल आहे . परंतु उतरण्याचा रस्ता प्रशस्त असल्यामुळे ओसाड झालेला होता . प्रचंड खड्डे मुरूम दगड यांनी भरलेला धुळीचा अन् उताराचा रस्ता होता . प्रत्येक पाऊल काळजीपूर्वक टाकावे लागे .जरा दुर्लक्ष झाले की खर्रकरून पाय घसरायचे . वयस्कर माणसांसाठी आणि पाचवारी लुगडे नेसून परिक्रमा करणाऱ्या मध्यप्रदेश मधील ग्रामीण स्त्रियांसाठी हा उतार थोडासा घातकच होता . रूपमती राणीच्या महालापासून शबरी आश्रमा पर्यंत येणारी पायवाट या नकाशात दिसत आहे . परिक्रमेमध्ये किंवा एरवी सुद्धा लक्षात ठेवण्याचे सोपे सूत्र म्हणजे चढणे हे उतरण्यापेक्षा नेहमी सोपे असते हे कायम ध्यानात ठेवावे . उतरताना गुडघ्यांची आणि पायांच्या सांध्यांची जी काही वाट लागते ती अभूतपूर्व असते . अशी पायांची वाट लागलेली असताना भर तापलेल्या वाळवंटात एखाद्याला अचानक समोर मोठे सरोवर दिसावे तसे मला एक छोटीशी कुटी बांधून केलेला आश्रम पाहून झाले ! मूळचे शिरपूर येथील असलेले कुणाल पाटील नामक एक तरुण तडफदार वारकरी महाराज ...

सूर्यकुंडामध्ये गायलेल्या रामायणाचे स्वर कानामध्ये रुंजी घालत होते . एक एक चौपाई म्हणत पावले टाकत होतो . त्या नादातच सकवाह गाव पार केले .त्यानंतर पूर्व मंडला गाव संपले आणि समोर बंजर अथवा बंजारा नावाची नदी आडवी आली . इथे ते आजोबा आणि बनकर काका नदी पार करण्यासाठी थांबलेले दिसले . नदी खोल होती आणि तिच्यावर या टोकापासून त्या टोकापर्यंत एक फुटभर व्यासाचा लोखंडी पाईप टाकलेला होता . गमतीचा भाग म्हणजे या लोखंडी पाईप वरून चालतच नदी पार करावी लागत होती . नदीचे पात्र सुमारे अर्धा किलोमीटर लांबीचे होते . चार पावले लोखंडी पाईप करून चालणे वेगळे आणि इतके अंतर चालणे वेगळे .या नळ्यावरून चालताना पाय सटासट सटकत होते . आधी थोडेसे उथळ पात्र असल्याने पाण्यातून चालत आल्यामुळे पादत्राणे भिजलेली असत .त्यामुळे पाईप ओला होऊन गुळगुळीत पृष्ठभागावरून अधिकच सटका सटकी होत असे .मी देखील चालताना मला एका क्षणी अशी भीती वाटू लागली की माझा तोल जाणार आहे ! मी विचार केला की जर माझी ही अवस्था होत आहे तर या दोन वयोवृद्ध माणसांची कशी अवस्था होत असावी ? ते काही नाही . या दोघांना नदी पार करायला लावून मगच आपण पलीकडे जायचे असा निश...